lundi 7 septembre 2015

Нүүдэл

Сайн байцгаана уу,

Блогуудын бичлэг нэгдэн нэг дор тавигдах болсон тул үүнээс цааш доорхи сайт руу орж мэдээлэлтэй танилцана уу. Мэдээллийн чанар улам нэмэгдэж, та бүхэнд хэрэгтэй, тустай мэдээллүүд очих болно. та сувгаа бүү солиорой.
Энд дарж сайт руу нэвтрэнэ үү.
En savoir plus... Дэлгэрэнгүй...

mercredi 17 juin 2015

«МОНГОЛ-ФРАНЦЫН АРХЕОЛОГИЙН НЭЭЛТҮҮД. Хорин жилийн хамтын ажиллагаа» Үзэсгэлэн

Монгол-Францын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 50 жилийн ойд зориулсан үзэсгэлэн


Монгол улс, Бүгд Найрамдах Франц улсын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 50 жилийн ойг ёслол төгөлдөр тэмдэглэж байна. Мөн энэ онд Монгол, Францын археологийн салбарын хамтын ажиллагааны 20 жилийн ой болж байгаа билээ. Энэ ойг тэмдэглэх ажлын хүрээнд хэрэгжүүлж буй урлаг соёл, шинжлэх ухаан, боловсрол, хүмүүнлэгийн харилцааны холбоотой олон талт үйл ажиллагааны нэг нь ШУА-ийн Түүх, археологийн хүрээлэн, Францын Цөлийн ба хээр талын хүрээлэн, Монголын Үндэсний Музейгээс зохион байгуулж буй "МОНГОЛ-ФРАНЦЫН АРХЕОЛОГИЙН НЭЭЛТҮҮД. Хорин жилийн хамтын ажиллагаа" үзэсгэлэн юм.

Хоёр орны судлаачид 20 жилийн хамтын ажиллагааны хүрээнд Монголын түүхийн бараг бүх үеийг хамарсан археологийн өргөн хүрээтэй хайгуул, малтлага судалгааг 17 дурсгалт газарт хийжээ. Эдгээр хамтарсан төслүүдийн хүрээнд нийтдээ 6000 гаруй олдвор, түүний дотор 5000 гаруй чулуун зэвсгийн зүйлс илрүүлжээ. 

Монгол-Францын "Чулуун зэвсэг судлах төсөл"-ийн хамт олон Хойд Цэнхэрийн гол, Мойлтын ам, Дөрөлж, Тамсагбулаг зэрэг томоохон дурсгалуудад гүнзгийрүүлсэн судалгаа хийж 5000 орчим чулуун зэвсгийн зүйлсийг илрүүлэн түүвэрлэсний дээр Хэнтий аймгийн Норовлин сумын Салхит гэдэг газраас олдсон эртний хүний гавлын ясны хэсгийг түрүү хомо сапиенс болохыг тогтоож, он цагийг нь 28,000 жилийн өмнө амьдарч байсан хэмээн үзжээ. 

1994-1999 онд Эгийн голын хөндийд УЦС баригдах талбайг чөлөөлөх зорилгоор олон дурсгал малтсаны дотор Хүннүгийн оршуулгын газрыг Монголд анх удаа цогцоор нь бүрэн малтаж дуусгасан байдаг. Судалгаагаар хүннү нар нь монголчуудын эртний өвөг болохыг тогтоосон шинжлэх ухааны чухал ач холбогдолтой дүгнэлт хийгээд байна. Дээрх дүгнэлтээ нотлон баталгаажуулахын тулд 2013 оноос Архангай аймгийн нутагт Хүннүгийн өөр нэгэн оршуулгын газарт томоохон хэмжээний малтлага судалгааны ажил эхлүүлсэн юм. 

Монгол Алтайн бүс нутагт түрүү төмрийн үеийн Пазырыкийн соёлын нүүдэлчдийн оршуулгыг Монгол-Францын хамтарсан археологийн экспедици Монголд анх удаа малтаж одоогийн байдлаар 38 дурсгалаас 200 гаруй олдвор хэрэглэгдэхүүн илрүүлээд байна. Мөнх цэвдгийн бүсэд тархсан дурсгалууд учир онцгой сайн хадгалалттай органик эдлэл, түүний дотор, мод, арьс шир, үс ноос, эсгий, нэхмэл эдлэл гардаг гайхамшигт булшнууд гэж дэлхийд алдаршсан байдаг. 

Хамтарсан экспедици хүрлийн үеийн хэд хэдэн шинэ төрлийн дурсгалыг Монгол Алтайн бүс нутагт нээж, он цагийг нь нарийвчлан тогтоож, гарал үүслийг нь палеогенетикийн аргаар тодруулаад байгаа юм. Археологийн малтлага судалгаанаас дутахааргүй нэгэн чухал ажил бол олдворын хадгалалт хамгаалалт, сэргээн засварлалт, устаж үгүй болох аюултай олдворуудын хуулбар хийх явдал юм. Сүхбаатар аймгийн Онгон сумын нутагт Монголын эзэнт гүрний үеийн язгууртны булшнуудыг малтан судалж 100 гаруй ховор үнэт олдвор илрүүлснийг Францын талын хөрөнгөөр сэргээн засварлуулжээ. 

Монгол-Францын хамтарсан төслүүдийн хүрээнд 1996-2014 оны хооронд 200 олдвор сэргээн засварлах ажилдихээхэн хэмжээний хөрөнгө зарцуулсан байна. Мөн Монголын соёлын өвийн хадгалалт хамгаалалтын төлөө цөөнгүй ажил хийсний нэг нь үзэсгэлэнгийн хүрээнд эртний Түрэгийн үеийн хоёр хүн чулууг бодит хэмжээгээр нь хуулбарлуулж Монголын Үндэсний музейд хүлээлгэн өгч байгаа явдал юм. Монгол-Францын хамтарсан экспедицүүдийн үр дүнд эртний ба дунд үеийн монголчуудын утга соёл, зан үйл, шүтлэг бишрэл, эдийн соёлыг судлах арвин баялаг хэрэглэгдэхүүн илэрч олджээ. Мөн монголчуудын гарал үүслийн асуудлыг шийдвэрлэх хэмжээний томоохон дээжийн сан бий болж, шинжлэх ухааны өндөр ач холбогдолтой дүгнэлтүүд хийгдээд байгаа юм. 

Эртний монголчуудын урлагийн мэдрэмж, гоо сайхны таашаалыг толидохуйц олон арван олдвороос цөөн заримыг энд толилуулая. Архангай аймгийн Хайрхан сумын Гол модны Хүннүгийн язгууртны булшнаас гарсан алтан хуудсаар үйлдсэн "Нар", "Сар" онцгой ач холбогдолтой хэрэглэгдэхүүн юм. Бусад адилсах олдворт үндэслэн Хүннүгийн төрийн бэлгэ тэмдэг нь Наран, Саран хоёр байсныг харж болно. 

Мөн Гол модны дурсгалаас илэрсэн алтадсан мөнгөн хөөмөл зэмсэгүүд дээрх Бэлгэт гөрөөснүүд нь Хүннүгийн утга соёл, урлаг, гоо зүйг гар урлалаар илэрхийлэн бүтээсэн хосгүй нандин олдвор юм. Нүүдэлчдийн "өнгө хоршмол урлаг"-ийн нэгэн голомт нь Монгол нутаг болохыг илтгэх Гол модны булшнаас гарсан оюу шигтгээт алтан товчнууд, Тамирын Улаан хошууны Хүннүгийн булшнаас гарсан алтан ээмэгнүүд нь уран нарийн хийцээрээ гайхагддаг.

Сүхбаатар аймгийн Онгон сумын Таван толгойн булшнууд нь Их Монгол улс-Монголын Юань улсын үед холбогдох язгууртан ихэсийн хосгүй нандин дурсгал билээ. Эл дурсгалт газраас илэрсэн ёслолын малгайн орой, цохны алтан чимэг, алтан утсаар чимэглэсэн бүс, угалзтай ширэн гутал зэрэг нь 12-14 зууны үеийн урлагийн дахин давтагдашгүй хосгүй бүтээлийн төлөөлөл болохын зэрэгцээ одоог хүртэл илрээгүй байсан Алтан ургийн ихэсийн оршуулга ч байж болохыг харуулах үнэт ховор олдвор болно. 

Тус үзэсгэлэнд Монгол-Францын археологийн сүүлийн хорин жилийн хамтын ажиллагааны хүрээнд нээгдсэн 50 иж 300 гаруй олдворыг олон нийтэд дэлгэн үзүүлж байна. Эдгээр олдворын 60 гаруй хувь нь цорын ганц олдвор бөгөөд 70 хувь нь урьд өмнө нийтэд толилуулж байгаагүй, судалгааны эргэлтэнд ороогүй олдворууд юм. 

ЗОХИОН БАЙГУУЛАГЧИД : 
Монгол Улсын БСШУЯ 
Монгол улс дахь Францын Элчин сайдын яам 
ШУА-ийн Түүх, археологийн хүрээлэн 
Монголын үндэсний музей. 
Та бүхэнийг хүрэлцэн очиж үзэхийг урьж байна. 

Эх сурвалж: Монголын үндэсний түүхийн музей 

Мөн 50 жилийн хүрээнд хэвлэгдсэн өврийн Франц-монгол ярианы номын талаар мэдээллийг эндээс авна уу.
En savoir plus... Дэлгэрэнгүй...

vendredi 30 janvier 2015

Номонд хэрхэн шүүмж бичих вэ ?

Өөрийн уншсан номондоо хэрхэн санал өгөх, шүүмж бичих вэ?
Аливаа номонд санаа бодлоо бичихээр шийдсэн бол аль болох нийтлэг үг хэллэгээс зайлс хий. Жишээ нь: дуртай, дургүй эсэх, уншихад хялбар ба хэцүү, сунжирсан, ойлгомжгүй, хэтэрхий төвөгтэй гэх мэт үг хэллэгүүд. 
Тэгвэл ямар шалгуур тавьж санаагаа илэрхийлэх вэ? 

Таны санал үнэ цэнэтэй, ЯАГААД гэдэг асуултанд хариулт нь бэлэн байх ёстой.
1. Номын сэдэв, гарч буй түүх, утга агуулга нь хэр нийцсэн, сонирхолтой эсэх “түүхэн, уран зохиол, домог, бодит амьдрал, уянга, шинжлэх ухаан, байгаль ... ”
2. Зохиолд гарч буй дүрүүдээс та аль дүрүүдийг илүүд үзэж байна. Эсэргээрээ ямар дүрүүдэд дургүй байна. Түүнийгээ нотол. Яагаад ?
3. Тус номоос та ямар нэгэн юм өөртөө тусгаж, сурч, шинээр нээж авсан уу ? Ж нь: аль нэг бүлэг, хэсэг нь бусад хэсгээс илүү гойд содон, арга барил, ёс заншил, шинэ газар нутаг, улс орон гэх мэт ... 
4. Тус номыг уншиж байхдаа амтархан, дотор нь орж уншсан уу? Яагаад ? бичлэг нь өвөрмөгц байсан, хэв загвар, дүрслэл ... 
5. Өрнөж буй явдлын өнгө аясын талаар юу гэж хэлэх бол ? 
6. Уншиж байх явцад эргэцүүлж бодох, дахин унших, яагаад гэх асуултууд гарч ирсэн үү? 
7. Инээсэн, уйлсан, эсвэл мөрөөдөлд автан суусан мөч байсан л биз? яагаад ? 
8. Номын хаа нэгтээ зурвас хэсэгт таны сэтгэлийг хөдөлгөж баярласан, мөн гуниглуулж бараан үүл хуруулсан хэсэг байна уу “хүний хэлсэн үг, болж буй агшин өрнөл ...” 
9. Эцэст нь тус ном, тухайн зохиогчийн бусад бүтээлүүдээс юугаараа ялгаатай, эсвэл ижил төрлийн сэдэвт номуудтай харцуулсан таны дүгнэлт. 
Номын бусдад хүргэх гэсэн гол агуулга, утга санаа ? 

Миний шалгуурууд. Харин та ?
En savoir plus... Дэлгэрэнгүй...

mercredi 17 décembre 2014

"Монгол дахь мөстөлтийн үеийн булш" баримтат кино

"Монгол дахь мөстөлтийн үеийн булш" баримтат кино бүрэн эхээрээ.
 Тус бүтээл нь Монгол улсын ШУА-ын Археологийн хүрээлэн, Францын тал цөл судлалын хүрээлэнгийн хамтарсан судалгааны үр дүн болно.

 Le sarcophage glacé de Mongolie 2014 Documentaire entier

En savoir plus... Дэлгэрэнгүй...

mardi 26 août 2014

LE SARCOPHAGE GLACÉ DE MONGOLIE. Ce samedi

Au milieu de steppes gelées de Mongolie, une expédition archéologique découvre le sarcophage d'un guerrier scythe, vieux de 2 300 ans. Les archéologues s’interrogent sur les similitudes entre les nomades kazakhs actuels et les Scythes orientaux, que deux millénaires séparent...
Sur ARTE TV. Samedi 30 août à 20h45 (53 min) Dans les steppes glacées de l'Altaï, une expédition archéologique franco-mongole s'apprête à fouiller la sépulture d'un guerrier scythe oriental, vieille de 2 300 ans. Le rite d'enfouissement profond des morts, conjugué à des conditions climatiques extrêmes, pourrait permettre aux scientifiques de découvrir les dernières tombes gelées de la planète, et de progresser dans la connaissance de la civilisation scythe. Mais le temps presse, car le réchauffement climatique menace de faire disparaître les vestiges de ce guerrier venu avec son clan conquérir de nouveaux territoires en terre mongole… À partir de leur découverte, les archéologues s’interrogent sur les similitudes entre les nomades kazakhs actuels et les Scythes orientaux, que deux millénaires séparent. La recherche archéologique se double alors d'une passionnante étude ethnoarchéologique de l'un des derniers peuples coupé du monde moderne.
Rediffusions : dim 31.08 à 14h55 mer 10.09 à 16h25 mar 16.09 à 16h25 http://www.arte.tv
En savoir plus... Дэлгэрэнгүй...

lundi 9 juin 2014

“Торгоны зам” үзэсгэлэн

Өнгөрсөн 4-р сарын эхээр Нидарланд улсад цөөн хоногоор очихдоо нийслэл Амстардам хот дахь “Амстардам Эрмитаж” д гарч байсан “Торгоны зам” нэртэй олон улсын үзэсгэлэнг үзэж сонирхлоо.
“Амстардам Эрмитаж”: 2004 онд эхний хэсэг нь нээлтээ хийсэн бол 2009 онд бүтэн хэмжээгээр нээлтээ хийж нээлтэнд Нидарландийн хатан хаан Бетрис, ОХУ-ын тухайн үеийн ерөнхийлөгч асан Медведив нар оролцож байжээ. 
Оросын Санкад-Пирербург дахь алдарт Эрмитаж музейн европ дахь салбар, Орос орны соёл, урлагыг илтгэх томоохон цогцолбор төв юм. 
Жилд 2 удаа Санкад-Пирербург дахь Эрмитаж музейн үнэт үзмэрүүдээс бүрдэл болсон томоохон үзэсгэлэнг зохион байгуулж олны хүртээл болгодог байна. Одоогоор өөрийн үзмэрийн сандаа 3000 орчим үнэт өвийн сантай. 

Үзэсгэлэн рүү орох хэсэг

Тус үзэсгэлэн энэ оны 3-р сарын 1-ээс 9-р сарын 5-ыг хүртэл. Үзэсгэлэнд Эрмитажийн музейн ховорт тооцогдох 250 орчим үзмэр дэлгэгджээ. Үзмэрүүдийн дийлэнхи хэсгийг ханын зураг, хөшөөд, алт, мөнгө, торгон эдлэлүүд, 19-20-р зууны үеийн Оросын археологичдын хайгуул, судалгааны явцад хуримтлагдсан эд өлгийн зүйлсээс бүрдэж буй болно.

Эхний танхим. Энэхүү танхимд эртний Согд, Партиа, Бактери нарын үед хамаарах ханын зургууд тавигдсан байлаа.


Өнөөгийн Узебекстаны нутаг дахь Варакаша дурсгалт газраас олдсон ханын зураг. МЭ 7-9р зуунд хамаарна.

Согд “одоогийн узбек ард түмэн” нар 8 – 9-р зууны үед худалдааны гол жуулчлагч болж байв. Тийн давуу талаа ашиглан өөрийн шашинг түгээн дэлгэрүүлэх оролдлогуудыг итвэхтэй эрэлхийлж байсан байх юм. Нийтдээ 9 метр үргэлжлэх урт ханын зураг.

Торгоны зам нь зөвхөн Өрнө Дорныг холбогч худалдаа арилжааны гол зам байсан төдийгүй шашин соёлыг солилцогч томоохон суваг нь болж байв.



Үзэсгэлэнгийн зохиомжийг Торгоны зам хэдий үеэс эхтэй, ямар цаг үед хэрхэн хаагуур, дайран өнгөрч байсан, тухайн үеийн улсуудын худалдаа ба соёлын солилцоог аль болох тэр үеийнхтэй нь ойртуулж үзэгчдэд хүргэхийг зорисон байна.

Үзмэрт тавигдсан археологийн эд өлгийн хэрэглэгдэхүүн нь Торгоны зам дагуух 13-н дурсгалт газраас илрэн олдсон зүйлс болно. Дургалт газруудыг нээсэн ба анхлан судалгаа хийсэн судлаачид.

Ихэнх дурсгалт газруудыг Орос ах нар илрүүлэн анхлан судалгаа явуулж байсан байх юм.

Торгоны замыг тэртээ МЭӨ 1-р мянган жилийн тэртээгээс эхлэлтэй гэж үздэг. Худалдааны гол хэрэгсэл эхэндээ Хан гүрнээс Өрнө зүгт: торго, цаас, хүрэл толь болон лакан эдлэдүүд. Төв азиас ангийн үслэг эдлэл, гар урлалын зүйлс, үнэт чулуу ..., Өрнө зүгээс шилэн, шаазан эдлэл голлох солилцооны бараа болж байлаа. Замын төгсгөл Хятадын зүүн хязгаар хүрдэг байсан нь хан гүрэнд хүлэг сайн морьдын хэрэгцээний хажуугаар хойд нутгийн Хүннү нараас торгоны замыг хамгаалах холбоотон толгойн өвчин болж байжээ.

Торгоны замын урт ойроцоогоор 7000 орчим км үргэлжилнэ. Торгоны замын гол бараа тээвэрлэгч хүч нь тэмээ, адуу, үхэр, илжиг байв. Зарим тохиолдолд хэдэн мянгаар тоологдох жингийн суваа үргэлжилдэг байжээ.

15-р зуунаас торгоны замаар худалдаа хийгчдийн цуваа эрс багссан нь нилээд хэдэн шалтгаантай. Тэднээс хамгийн дурдаж болохуйц нь өрнөдүүд торго хийх арга технологийг мэдсэн нь тэдний хятад нутагт зүглэх сонирхлыг эрс багсгасан. 2т: газраас илүүтэйгээр далайн худалдаа хийх нь тэдэнд илүү амар хялбар байв. Тиймээс ч энэ үеэс европ энэтхэгийн хооронд далайн худалдааны шинэ цуваа эхэлсэн юм.

19р зууны сүүл үеэс Торгоны зам дахин нээгдсэн гэж хэлж болно. Энэ нь археологийн малтлага судалгааны цоо шинэ хэрэглэгдэхүүнүүд байлаа.

20 зууны эхэн үеийн Монгол дахь Ноён уулын Хүннүгийн язгууртны булшны нээлт, тэндээс илэрсэн олон арван археологийн эд өлөг нь торгоны замын тэртээ 2000 гаран жилийн тэртээх түүхийг үгүүлэх шинэ баримт, харанхуй байсан орон зайг гэрэлтүүлж чадсан юм. Тэр ч утгаараа Ноён уулын археологийн судалгаа нь Монголын төдийгүй, дэлхийд дурсагдсан, торгоны замын төв ази дахь чиглэлийн нарийн зангилааг тайлан үзүүр болсон юм.

Ноён уулын язгууртан шанюйн булшнаас олдсон ширмэл ширдэгийн хэсэг.

Ноен уулын язгууртний булшнаас гарсан Хүннү өмд. Тухайн үед малтлагаас олдсон бүх үнэт олдворууд эдүгээ Эрмитаж музейд хадгалагдаж байгаа билээ.
Үзэсгэлэнтэй холбоотой катлоги, газрын зураг, тоглоом, ил захидал зэрэг олон зүйлс номын дэлгүүрт нь худалдаалагдаж байсан ба Монголын түүхтэй холбоотой цөөнгүй номууд харагдсан шүү.

Үзэсгэлэнгийн танхимд зураг авах хориотой байсан тул яаран дарсан цөөн зургууд маань зарим талаараа шаардлага хангахгүй байгаатай санал нийлэх байна. Үзэсгэлэн машид таалагдсан, хэрэв та ойр байдаг бол очиж үзэхийг зөвлөж байна. 


En savoir plus... Дэлгэрэнгүй...

mardi 12 novembre 2013

Археологийн музей байгуулагдана

ССАЖЯамны зүгээс Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд “Монголын Үндэсний Археологийн Музей”-г байгуулахаар төлөвлөж байгаа аж. Тиймээс ССАЖЯам тус музейн барилга, байгууламжийн макет, орчны зураг төслийг шалгаруулах нээлттэй уралдаан зарласныг өнөөдөр мэдээллээ. Яамнаас хагас жилийн хугацаанд “Монголын Үндэсний Археологийн Музей”-н концепцийг англи, монгол хэлээр гаргасан байна. Уг концепцийн хүрээнд археологийн музейнд зургаан танхим бүхий үзмэрүүд байрлах хэсэг шаардлагатай байгаа аж.
Үүнд: 
1. Чулуун зэвсгийн үеийн үзмэр 2. Хүрэл зэвсгийн үеийн үзмэр 3. Төмөр зэвсгийн түрүү үеийн үзмэр 4. Хүннүгийн үеийн үзмэр 5. Уйгурын үеийн үзмэр 6. Эзэнт гүрний үеийн үзмэрийн танхим тус тус байрлах аж. 
Уралдаан арваннэгдүгээр сарын 12-ноос арванхоёрдугаар сарын 11-нийг хүртэл нэг сарын хугацаанд үргэлжлэх ба арванхоёрдугаар сарын 16-ны өдөр ялагчийг тодруулах бөгөөд I байр 3 сая төгрөг, II байр 2 сая төгрөг, III байр 1 сая төгрөгийн шагналтай юм. Шалгарсан бүтээлийг мэргэжлийн зураг төслийн багт хүлээлгэн өгөх бөгөөд шагналт байруудаас бусад зохиогчид хүсвэл бүтээлээ буцаан авч болох гэнэ. 
ССАЖЯ-ны сайд Ц.Оюунгэрэл "Хаана ч дэлгэгдэж чаддаггүй олон сайхан үзмэрүүд манайд байдаг. Гэтэл үүнийгээ бид музейн зориулалттай бус жирийн нэгэн гурван давхар байшинд аваачаад тавчихаж болохгүй юм. Тухайн үзмэртээ тохирсон байгууламж, гэрэлтүүлэг, тайз тавцан байснаар жинхэнэ утгаараа музейн үйл ажиллагаа явагдах ёстой. Мөн зураг төсөлгүй бол улсын төсвөөс мөнгө хувиарлах боломжгүй байдаг бөгөөд музейтэй болохын тулд бидэнд зураг төсөл, эскиз гаргах шаардлагатай байгаа юм. Тиймээс уралдааны тусламжтайгаар энэ ондоо багтаад эскизээ гаргаж ирэх оны төсөвт барилгынхаа үнэ өртөгийг шингээж оруулах бололцоотой болох юм" гэсэн юм. Тус музейд сан хөмрөг нь дүүрсэн Үндэсний түүхийн музейгээс, Монголын ШУА-ын Архелогийн хүрээлэнгийн дэргэд судлагдчихсан, музейд хүлээлгэж өгөхөд бэлэн үзмэрүүдийг, агуулахад хадгалагдаж байгаа олон тооны үзмэрүүдийг байршуулах гэнэ. 
Мөн цаашид ССАЖЯамнаас Дүрслэх Урлагийн шинэ музей, Байгалийн Түүхийн Музей, Угсаатны Зүйн музейн аялал жуулчлалын цогцолбор гэсэн гурван музейн концепцийг бэлэн болгож эскиз уралдаан зарлах юм байна.
En savoir plus... Дэлгэрэнгүй...